Terug naar Waar werken wij

Masiphumelele: leven in een shack

zo kom je binnen

Om beter te begrijpen hoe het is om in een shack te leven, brachten we een bezoek aan Maputejo. Ze vertelt ons dat ze 24 jaar is en sinds 2004 in Masiphumelele woont. “Ik woonde in de Eastern Cape, in Mount Fletcher. Mijn grootouders hebben me opgevoed. Mijn ouders moesten werken. Omdat mijn vader werk vond in de mijnen van Johannesburg, verhuisden mijn ouders daarheen.  Op een dag kreeg mijn vader te horen dat er geen werk meer voor hem was. Hij belde zijn neef in Kaapstad en verhuisde die kant op.  Mijn oudere zus woonde toen al in Masiphumelele. Mijn grootouders overleden in 2004. Toen ging ik ook naar Masiphumelele. ”

Ze woont in een shack die in vier delen is opgedeeld en verhuurd wordt door haar oudere zus. Die woonde daar eerst zelf,  maar ze woont nu in een grotere shack verderop.

“Ik kan mijn dochtertje van twee jaar hier niet bij me hebben. Kijk, dat is ze”. Ze wijst geëmotioneerd naar een fotootje aan de wand van de shack.  “Nomtu woont bij mijn ouders, die wonen nu in Darling (een plaatsje ten noorden van Kaapstad)” .  Soms komt Nomtu met haar grootouders bij mammie op bezoek.

In de shack heeft Maputejo sinds kort haar eigen (koud) waterpunt.  Water haal je normaal op de centrale wasplaats waar ook de toiletten zijn. ’s Morgens staat daar een hele rij van mensen die zich een beetje willen wassen. Douches zijn er niet.  “Ik ben hier zo blij mee. Ik kan mezelf  wassen achter een gordijn met een washandje.  Eerst moest ik vaak zo lang wachten dat ik te laat op mijn werk kwam. Nu ik mijn eigen kraan heb, gaat dit beter. Ik werk in een cosmetica zaak.  6 dagen per maand ben ik vrij”. 

Elektriciteit heeft ze ook. De centrale doos zit bij de buren. “Iedere maand wordt geld opgehaald voor de elektriciteit. Gebruik je meer, dan moet je bijbetalen.  Ik moet altijd vriendelijk blijven naar mijn buren. Ik ben van hen afhankelijk”. Ze heeft vanwege de elektriciteit een koelkast en een TV. Er is geen goede antenne, dus enkel een “sneeuwbeeld”. “Ik vind het gezellig om de hele dag de TV aan te hebben; dan ben ik niet zo alleen”. Verder probeer ik via WhatsApp contact te houden met anderen. Mijn zus helpt me vaak als ik “airtime” nodig heb”.

Vanuit het werk gaat Maputejo direct naar haar oudere zus Penny, die getrouwd is en kinderen heeft en in een grotere shack woont verderop in Masiphumelele. Ze heeft geen vrienden in Masiphumelele.  “Mijn ouders hebben me op mijn hart gedrukt dat ik met mijn zus moet leven.  Dat vonden ze het veiligst. Dus vertrouw ik anderen niet snel”.

Haar ruimte bestaat uit een voorportaaltje met kraan, wat keukengerei en een koelkast en vervolgens een centrale ruimte waar net een tweepersoonsbed, een versleten kastje waar de TV op staat en een losse versleten stoel in past, en er hangt een plank om wat spullen op te leggen. In een nis liggen spullen opgestapeld. Er liggen matten op de vloer met daaronder plastic zakken om het opkomende grondwater bij regenval buiten te houden. Het dak zit dichtgestopt met oude kleding en vodden. Tussen haar ruimte en die van de buren hangt slechts een gordijn.  “Je hebt totaal geen privacy. Je moet opletten als je telefoneert. Ze kunnen alles horen wat je zegt.” 

Binnen in de shack

“Nee, een eigen toilet heb ik niet.  Plassen doe ik op een emmer; die maak ik leeg in de centrale toiletten. Deze zitten tegenwoordig op slot om te voorkomen dat ze heel vies of vol rommel worden achtergelaten. Voor mijn grote boodschap  moet ik  eerst de sleutel gaan vragen bij de bewoners die dit beheren. De toiletten worden enkele keren per maand schoongemaakt maar er zijn ca 15 toiletten voor een paar duizend volwassenen en kinderen “.

“Omdat ik zelf een kraan heb kan ik mijn kleding in een teil met de hand wassen in mijn eigen shack. Als ik veel moet wassen doe ik dat bij het centrale waterpunt”.

Over alle schuttingen en hekwerken hangt nu kleding  om te drogen. Het is zomer, dus dat werkt  prima. Maar stel je het natte seizoen eens voor.

Goedkoop? Nee, ook voor deze accommodatie betaalt ze huur, en geld voor elektriciteit en water. Het precieze bedrag wilde ze liever niet vertellen. 

Toch gelooft Maputejo in een betere toekomst.  “Ik heb papieren ingevuld  om een stenen RDP huis toegewezen  te krijgen. Aan de overkant van de nieuwe weg worden er een aantal gebouwd, wie weet.  Maar ja,  onder hoeveel wachtenden deze verdeeld zullen moeten worden…. dat weet ik eigenlijk niet. Maar het wordt beter, dat geloof ik echt”, vertelt ze opgewekt. “Ik probeer hard te werken en mezelf te ontwikkelen.  Net zoals mijn zus heeft gedaan. Zij is mijn grote voorbeeld.”

I will succeed, zegt ze, net als veel inwoners van Masiphumelele. Want dát betekent de naam van deze gemeenschap in Xhosa:  “we will succeed”  .